Półpasiec to nie jest zwykła wysypka . Z jakimi powikłaniami się wiąże ? Dla kogo dostępna jest darmowa szczepionka ?

tvn24.pl · Feb 20, 2026 · Collected from GDELT

Full Article

Czym jest ospa wietrznaŹródło: ShutterstockTo nie jest "niewinna" wysypka, alergia czy chwilowa zmiana skórna, lecz choroba, która może prowadzić do długotrwałego bólu i poważnych powikłań neurologicznych. W Polsce zagrożenie półpaścem wyraźnie rośnie - szczególnie wśród osób po 50. roku życia i seniorów. Nowe wytyczne lekarzy są jednoznaczne: szczepienie zaleca się wszystkim po pięćdziesiątce, niezależnie od ogólnego stanu zdrowia.Kluczowe fakty:Według Centrum e-Zdrowia (CeZ) co roku rozpoznaje się w Polsce od 118 do 142 tysięcy przypadków półpaśca. Eksperci zwracają uwagę, że zachorowalność zauważalnie rośnie. Szczególne zagrożenie wiąże się z określonymi lokalizacjami półpaśca. Ryzyko ciężkiego przebiegu wyraźnie rośnie u osób z chorobami przewlekłymi.Według nowych wytycznych dotyczących profilaktyki półpaśca, szczepienie zalecane jest nie tylko wszystkim osobom po 50. roku życia, ale także młodszym dorosłym - od 18. roku życia. Dla kogo szczepionka jest bezpłatna?Więcej tekstów o podobnej tematyce znajdziesz w zakładce "Zdrowie" w tvn24.pl.Półpasiec to efekt "przebudzenia" wirusa ospy wietrznej (VZV), który po przechorowaniu ospy potrafi pozostać w organizmie przez całe dekady. Podczas spotkania prasowego z okazji Tygodnia Wiedzy o Półpaścu, który w tym roku potrwa od 23 lutego do 1 marca, eksperci zwracali uwagę, że w Polsce rośnie zagrożenie tą chorobą - szczególnie wśród osób starszych. Choć statystyki z 2025 roku wskazywały najwięcej zachorowań latem i jesienią, lekarze podkreślają, że to złudne poczucie bezpieczeństwa. - Półpasiec nie ma sezonu - zaznaczyła dr hab. Ewa Augustynowicz z Narodowego Instytut Zdrowia Publicznego - PZH, przypominając, że do zachorowania może dojść o każdej porze roku. Mechanizm "drzemiącego" wirusa Półpasiec nie jest skutkiem nowego zakażenia - jak w przypadku grypy czy COVID-19 - ale efektem uaktywnienia wirusa, który od lat pozostaje w organizmie. Varicella zoster "drzemie" w zwojach czuciowych układu nerwowego i może odezwać się po wielu dekadach. To dlatego problem potencjalnie dotyczy niemal każdego dorosłego Polaka: około 99,5 proc. osób po 40. roku życia przebyło w dzieciństwie ospę wietrzną. Jak wyjaśnia prof. Joanna Zajkowska z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, do reaktywacji wirusa dochodzi najczęściej wtedy, gdy słabnie odporność - a jest to proces naturalnie postępujący wraz z wiekiem.Choroba daje o sobie znać przede wszystkim silnym bólem i charakterystyczną wysypką, która pojawia się wzdłuż przebiegu zajętego nerwu i zwykle ogranicza się do jednej strony ciała. Początkowo są to zmiany rumieniowo-plamiste, z czasem przekształcające się w pęcherzyki - większe i położone głębiej niż te znane z ospy wietrznej. Półpaścowi często towarzyszą gorączka, powiększenie węzłów chłonnych oraz nasilona tkliwość skóry. Choć same zmiany skórne zwykle ustępują w ciągu dwóch tygodni, konsekwencje neurologiczne mogą utrzymywać się znacznie dłużej, pozostawiając po sobie przewlekły, trudny do leczenia ból.Ból, który trudno się leczyNajwiększym problemem dla wielu pacjentów nie jest sama wysypka, ale to, co zostaje po jej ustąpieniu. Nerwoból popółpaścowy - czyli przewlekły ból neuropatyczny utrzymujący się dłużej niż trzy miesiące - dotyczy niemal 30 proc. wszystkich chorych. W grupie osób po 60. roku życia może utrzymywać się nawet u połowy pacjentów. To ból trudny do leczenia, znacząco obniżający jakość życia.Szczególne zagrożenie wiąże się z określonymi lokalizacjami półpaśca. Postać oczna może prowadzić do uszkodzenia rogówki, a nawet utraty wzroku. Z kolei zajęcie okolicy ucha grozi pogorszeniem lub utratą słuchu.Ryzyko ciężkiego przebiegu wyraźnie rośnie u osób z chorobami przewlekłymi. Wśród czynników zwiększających zagrożenie wymienia się m.in.: cukrzycę, nadciśnienie, choroby serca, astmę, łuszczycę, choroby zapalne jelit, wątroby i nerek, a także depresję, schorzenia reumatyczne, nowotworowe czy autoimmunologiczne choroby tarczycy. Prof. Leszek Czupryniak z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego zwraca uwagę, że w przypadku cukrzycy zależność działa w obie strony: choroba metaboliczna sprzyja reaktywacji wirusa, bo osłabia odporność, a sam półpasiec może dodatkowo pogorszyć kontrolę poziomu glukozy we krwi.Ekspert podkreśla też, że medycyna nie dysponuje dziś leczeniem przyczynowym półpaśca. - Możemy działać jedynie objawowo - zaznacza, wskazując, że tym większego znaczenia nabiera profilaktyka.Nowe wytyczne dotyczące szczepień Jedynym sposobem zapobiegania zachorowaniu na półpasiec jest szczepienie ochronne. Dlatego w odpowiedzi na rosnące zagrożenie, jesienią 2025 roku, zaktualizowano wytyczne dotyczące profilaktyki choroby. Dziś szczepienie zalecane jest nie tylko wszystkim osobom po 50. roku życia, ale także młodszym dorosłym - od 18. roku życia - którzy znajdują się w grupach podwyższonego ryzyka. Dotyczy to m.in. pacjentów po przeszczepach oraz osób leczonych immunosupresyjnie. - Skuteczność tych szczepień jest wysoka. Z dostępnych badań wynika, że odporność utrzymuje się ponad 10 lat - podkreśla prof. Joanna Zajkowska. Co ważne, szczepienie rekomendowane jest również osobom, które już przeszły półpaśca, bo choroba nie daje trwałej ochrony przed nawrotem.Zmieniły się także zasady finansowania, o czym pisaliśmy w tvn24.pl w ubiegłym roku. Choć w Polsce szczepionka przeciw półpaścowi jest dostępna od 2023 roku, to od 1 kwietnia 2025 roku jest bezpłatna dla osób po 65. roku życia z podwyższonym ryzykiem zachorowania. Dla pozostałych pełnoletnich pacjentów z grup ryzyka obowiązuje 50-procentowa refundacja, co obniża koszt jednej dawki do 375,53 zł. Pełny schemat szczepienia obejmuje dwie dawki podawane w odstępie od dwóch do sześciu miesięcy.Lekarze zwracają uwagę, że przy tak szerokiej liście wskazań - obejmującej m.in. osoby z chorobą zwyrodnieniową stawów czy zespołem policystycznych jajników - szczepienie przeciw półpaścowi staje się jednym z podstawowych elementów profilaktyki zdrowotnej w dorosłym i dojrzałym wieku.Opracowała Agata Daniluk/apŹródło: PAP, tvn24.plŹródło zdjęcia głównego: ShutterstockLink skopiowany do schowka.