time.mk · Feb 15, 2026 · Collected from GDELT
Published: 20260215T110000Z
Веста е генерирана во 11:41 на 15 February 2026.Влијанието на навиките за спиење врз когнитивното здравје и биолошкото стареењеСовремените научни истражувања во 2026 година откриваат дека квалитетот на сонот директно ја детерминира биолошката старост на мозокот. Преку идентификација на пет специфични типови спијачи и анализа на физиолошките ефекти од различните положби, науката нуди нови стратегии за превенција на когнитивното пропаѓање и подобрување на општата здравствена состојба.Невролошки придобивки од кратките дневни дремкиИстражувачите од Универзитетскиот колеџ во Лондон (UCL) во Велика Британија утврдија дека редовните кратки дремки од 15 до 30 минути можат значително да го забават процесот на атрофија на мозокот. Студијата објавена во eBioMedicine користи вештачка интелигенција за анализа на мозочни скенирања кај над 27.000 возрасни лица, покажувајќи дека мозокот на луѓето кои практикуваат ваква навика е биолошки помлад за 2,6 до 6,5 години. Спротивно на ова, лошите навики како ‘рчењето или несоницата можат да го забрзаат стареењето на овој орган за една година. Клучниот фактор е избегнувањето на „инерцијата на спиење“ која се јавува при подолги периоди на дневен одмор, што дополнително ја нагласува важноста на прецизното темпирање на сонот за одржување на когнитивните функции во текот на стареењето кај популацијата на средна и постара возраст.Редефинирање на хронотиповите преку пет подтипови на спијачиТрадиционалната поделба на „ранобудници“ и „ноќни птици“ е заменета со покомплексна класификација развиена од тимот на Ле Џоу од Универзитетот Мекгил во Канада. Студијата во списанието Nature Communications идентификува пет специфични профили кои ги надминуваат едноставните биолошки ритми:Когнитивно способна ноќна птица – покажува високи перформанси, но е склона кон ризични животни навики.Неактивна ноќна птица – овој тип е силно поврзан со депресија и зголемени кардиоваскуларни ризици.Успешно ранобудење – профил кој корелира со највисоко ниво на општо здравје и образование.Депресивно ранобудење – почесто кај жените, поврзано со симптоми на депресија и низок тестостерон.Ризична ноќна птица – доминантна кај мажите, со специфичен ризик од болести на простатата.Оваа „биолошка разновидност“ сугерира дека не постои универзална рутина, туку здравствените ризици се индивидуално детерминирани од генетиката и околината.Физиолошки последици од положбата на телото и хормоналниот статусЕкспертот Арон М. Фурман, основач на компанијата Слипплеј, предупредува дека спиењето на стомак врши притисок врз дијафрагмата и го ограничува капацитетот на белите дробови, што доведува до намален внес на кислород во текот на ноќта. Оваа положба предизвикува и хронични болки во вратот и ‘рбетот поради неприродната ротација на главата. Истовремено, кај мајките, сонот е примарен регулатор на хормоните како Кортизол, Мелатонин и Пролактин. Високите нивоа на стрес-хормонот во текот на ноќта ја оневозможуваат регенерацијата на ткивата и емоционалната стабилност. За ублажување на овие ефекти се препорачуваат техники како 4-7-8 дишењето, кои помагаат во брзо смирување на нервниот систем и враќање во фазата на длабок сон, што е клучно за физичкото закрепнување по породувањето.Клиничка дијагностика на несоница и ноќни симптомиСпоред д-р Сани Наји од клиниката Медикана, несоницата веќе не се третира само како проблем со животниот стил доколку се применува правилото 3-3-3: нарушен сон најмалку три ноќи неделно во период од три месеци. Студија во BMJ Open од 2024 година укажува дека многу случаи остануваат недијагностицирани иако влијаат на дневната продуктивност. Дополнителен индикатор за здравствени проблеми е ноќното потење, кое според Annals of Family Medicine го пријавуваат една третина од пациентите. Иако често е резултат на надворешни фактори, тоа може да сигнализира:Хормонални промени или инфекции кои ослободуваат цитокини во крвотокот.Апнеа при спиење или сериозни кардиоваскуларни потешкотии.Автоимуни заболувања или несакани ефекти од одредени антидепресиви.Современи стратегии за хигиена на спиењетоЗа заштита на здравјето на мозокот во февруари 2026, научната заедница препорачува строга хигиена на спиењето која вклучува прекин на консумација на кофеин по 14 часот и елиминација на екраните пред легнување. Истражувањата објавени во Nature Communications и eBioMedicine нагласуваат дека квалитетот е поважен од квантитетот, при што микросонот и фазите на длабок сон играат клучна улога во чистењето на токсините од мозокот. Создавањето на „катче за спиење“ и одржувањето на оптимална собна температура се основни чекори за намалување на ризикот од предвремено когнитивно стареење. Индивидуалниот пристап кон сопствениот биолошки ритам станува императив во модерната медицина на сонот, каде што препознавањето на специфичните симптоми овозможува навремена интервенција и долгорочна виталност на организмот.Напомена: Оваа вест е автоматски генерирана со помош на вештачка интелигенција. Можно е да содржи грешки или нецелосни информации. Ве молиме проверете ги фактите пред да ги користите.