Rząd ma strategię obszarów wodno - błotnych . Nie oznacza zalewania produktywnych gruntów rolnych

portalsamorzadowy.pl · Feb 18, 2026 · Collected from GDELT

Full Article

Ruszyły konsultacje strategii ochrony obszarów wodno-błotnych, która ma wyznaczyć kierunek odtwarzania mokradeł i wzmocnić bezpieczeństwo wodne Polski. Dokument obejmuje też wątki rolnictwa, obronności i planowania w gminach. Maja pojawic sie pieniądze dla rolników, którzy przekażą ziemie pod działania renaturyzacyjne. 2 lutego ruszyły konsultacje strategii ochrony mokradeł. Ma być ona „podręcznikiem” dla administracji i zostać przyjęta w 2027 r. Mokradła zajmują zaledwie ok. 18 proc. powierzchni Polski. Największą ich część stanowią zdegradowane torfowiska. W strategii są zadania i kierunki dla samorządów: mniej melioracji i regulacji cieków, więcej zatrzymywania wody. Prywatni właściciele mają otrzymywać zachęty finansowe za dobrowolne działania w kierunku renaturalizacji. 2 lutego rozpoczęły się konsultacje społeczne strategii ochrony obszarów wodno-błotnych. To kompleksowy dokument wyznaczający długofalowy kierunek ochrony i odtwarzania mokradeł. Stanowi on odpowiedź na zmiany klimatu, pogłębiający się kryzys wodny oraz narastające wyzwania dla środowiska, rolnictwa i bezpieczeństwa wodnego kraju. Powstał w Międzyresortowym Zespole ds. Obszarów Wodno-Błotnych, powołanym przez Prezesa Rady Ministrów. Przyjęcie strategii planowane jest na 2027 r. Według zawartych w projekcie informacji mokradła zajmują w naszym kraju 18 proc. powierzchni, nie licząc wód morskich. Całkowita ich powierzchnia sięga 5,7 mln ha. W Polsce osuszyliśmy ok. 85 proc. bagien, zmieniając je w tereny rolnicze i lasy gospodarcze - w skali Europy około połowa torfowisk to nadal bagna. Do najważniejszych typów mokradeł należą torfowiska szacowane w naszym kraju na 1,5 mln ha, jednak tylko ok. 15 proc. z nich jest w dobrym stanie i zachowało zdolności akumulacji CO2. Odwodnione i zdegradowane torfowiska przestają akumulować węgiel, a stają się jego emitentami. Innymi skutkami degradacji torfowisk są wymieranie gatunków roślin i zwierząt oraz utracona retencja wody w krajobrazie. Spośród innych mokradeł szczególnie dużej presji poddane są rzeki i ich tereny zalewowe, których destabilizacja podnosi ryzyko powodziowe oraz znacząco ogranicza procesy oczyszczania się wód. Strategia ochrony mokradeł. Dlaczego jest potrzebna? - Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zamówił tę strategię już kilka lat temu, ale za poprzedniego rządu wylądowała ona w szufladzie - mówi w rozmowie z Portalem Samorządowym Mikołaj Dorożała, Główny Konserwator Przyrody, wiceminister klimatu i środowiska. Przypomina, że już w styczniu 2024 r. odbyło się pierwsze spotkanie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, na którym rozmawiano, jak wrócić do strategii i ją rozwinąć. - Przyjęliśmy taki model, który w mojej opinii był najbardziej potrzebny, czyli zaprosiliśmy do pracy kilka resortów, m.in. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Finansów, ale również przedstawicieli Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - np. Straży Granicznej. Prace tego zespołu trwały prawie rok. Chodziło nam o to, żeby przygotować parasolową strategię dla bezpieczeństwa wodnego Polski, bo to stanowi dziś ogromne wyzwanie - tłumaczy. Mikołaj Dorożała dodaje, że strategia pokazuje, w jaki sposób powinniśmy zabezpieczać istniejące obszary wodno-błotne oraz renaturyzować te miejsca, które utraciliśmy. Tarcza Wschód i energetyka jądrowa: gdzie mokradła mają znaczenie strategiczne? - Bardzo ważny komponent, który się pojawił w strategii, dotyczy granicy wschodniej, czyli pasa do 30 km wzdłuż granicy - w kontekście Tarczy Wschód. Elementy naturalnej przyrody, zwłaszcza rozlewiska, bagna, torfowiska, mają niezwykle istotne znaczenie pod kątem obronności. Inny element to obszary potencjalnych lokalizacji energetyki jądrowej, gdyż zabezpieczenie zasobów wodnych na takich terenach jest niezwykle ważne. Strategia ochrony obszarów wodno-błotnych wprost oddziałuje na bezpieczeństwo żywnościowe Polski, bo zapobiega suszy w rolnictwie - mówi Mikołaj Dorożała. Wiceminister klimatu podkreśla, że strategia ma być "podręcznikiem dla administracji rządowej, samorządowej, jednostek podległych, takich jak Lasy Państwowe czy Wody Polskie, czy instytucji, które realizują projekty w różnych miejscach w Polsce". Przypomina, że do 23 lutego trwają konsultacje społeczne, do których zaproszone są m.in. organizacje pozarządowe i samorządy. Jak mówi, zależy mu, aby w tym roku powstał końcowy kształt strategii. Co strategia oznacza dla gmin i planowania - melioracja czy zatrzymywanie wody? W strategii pojawiają się też zadania dla samorządów. Są one związane ze sposobem planowania rozwoju. Sugeruje się przełożenie akcentów z melioracji czy regulacji cieków wodnych na zatrzymywanie wody w terenie. Czy to może pokrzyżować plany poczynione już w niektórych gminach? To nie jest strategia, która nakazuje cokolwiek; ona daje kierunki, pokazuje instrumenty dobrego planowania, mówi, jak chcemy w Polsce zarządzać bezpieczeństwem wodnym. A mamy do wyboru: albo zabezpieczymy wodę dla rolnictwa, leśnictwa czy dostęp do wody pitnej, albo czeka nas dalsze stepowienie Polski, co już jest widoczne, np. w centralnej części kraju - odpowiada Mikołaj Dorożała. Elementem strategii jest wykaz ponad 20 obszarów pilotażowych. Są to np. tereny przygraniczne czy potencjalne lokalizacje elektrowni atomowych. Są tam też obszary, gdzie prowadzone jest intensywne rolnictwo albo miejsca, w których znajdują się wcześniej osuszone torfowiska. - Musimy szukać takich rozwiązań, aby - jeśli to jest możliwe - torfowiska z powrotem nawadniać. Takie projekty są już prowadzone w Biebrzańskim Parku Narodowym. Dzisiaj takie zadania są wykonywane głównie na terenach Lasów Państwowych, parków narodowych czy na niektórych obszarach Natura 2000, więc nie ma mowy o „zalewaniu” prywatnych działek - co chciałbym wyraźnie podkreślić - konstatuje wiceminister klimatu. Czy rolnicy stracą grunty? Autorzy strategii mówią o dezinformacji Dorożała dodaje, że dokument przewiduje też zachęty finansowe dla prywatnych właścicieli, którzy w przyszłości zdecydują się na takie działania. Wspólnie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi chcemy znaleźć takie instrumenty, żeby np. rolnik, który zdecyduje się dobrowolnie oddać kawałek ziemi, jaką można częściowo nawodnić czy odtworzyć na niej torfowiska, dostał za to adekwatne pieniądze - wyjaśnia. Przypomnijmy: już dzisiaj rolnicy dostają pieniądze np. za niekoszenie łąk. To tzw. Ekoschematy - dodatkowe wsparcie finansowe w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (2023-2027), za praktyki przyjazne dla środowiska, klimatu i dobrostanu zwierząt, wykraczające poza podstawowe wymogi. Podobnie do kwestii kolizji strategii z ewentualnymi lokalnymi interesami odnosi się dr hab. Wiktor Kotowski, prof. Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, członek Państwowej Rady Ochrony Przyrody oraz założyciel Centrum Ochrony Mokradeł, jeden z autorów strategii. Zaznacza on, iż strategia nie nakłada obowiązków na właścicieli prywatnych gruntów, a obecność na pilotażowej liście gmin w projekcie strategii to tak naprawdę szansa dla nich na szybsze pozyskanie pieniędzy, które można wydać np. na adaptację do zmian klimatu. Taka szansa rysuje się np. przed gminami w obszarze Tarczy Wschód. Zdaniem Wiktora Kotowskiego świadomość dotycząca rangi ochrony mokradeł w Polsce rośnie. Rzeczywiście, społeczeństwo wie coraz więcej o znaczeniu mokradeł w ochronie przyrody i adaptacji do zmian klimatu, o tym, że dają one najwięcej możliwości retencji wody w krajobrazie i że tego potrzebujemy. Rolnicy też o tym wiedzą. - zauważa profesor. Z drugiej strony jednak zwraca uwagę na "szerzącą się dezinformację, podsycaną przez niektórych polityków, jakoby ochrona mokradeł była agendą forsowaną przez Unię Europejską, która ma spowodować utratę gruntów rolnych przez rolników". - To kompletne nieporozumienie, bo nikt nie mówi o zalewaniu produktywnych gruntów rolnych. Mowa jest o potrzebie podniesienia zwierciadła wód podziemnych na osuszonych torfowiskach, które są w większości tak skrajnie przesuszone, że rolnicy tam nie chcą gospodarować - tłumaczy. Konstatuje, że można poziomy wody podwyższać tak, by jednocześnie poprawiać ich wartość produkcyjną i retencjonować wodę, natomiast tam, gdzie są porzucane przez rolników albo użytkowane tylko dla dopłat, podnosić te poziomy bardziej, żeby przywrócić warunki bagienne. - To nie oznacza zalania, tylko podniesienie poziomu wody na wysokość kilkunastu centymetrów pod powierzchnią gruntu, żeby zmaksymalizować retencję wody i zminimalizować emisję gazów cieplarnianych z rozkładu torfu. To jest niewielki bardzo procent użytków rolnych, dotyczy specyficznej kategorii gruntów. A przede wszystkim strategia nie zakłada żadnych działań obowiązkowych, tylko dobrowolne - mówi Wiktor Kotowski. Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.