Interview met Bart De Wever in De Tijd

n-va.be · Feb 14, 2026 · Collected from GDELT

Full Article

Na één jaar in de Wetstraat 16 zit Bart De Wever op het toppunt van zijn macht en aanzien, in Vlaanderen, Wallonië en ver daarbuiten. Dankzij zijn houdini-act in het Euroclear-dossier, zijn verbale overmacht en de rechtsere wind die over het continent waait, zet de N-VA'er vandaag de toon over een Europa met meerdere snelheden, de redding van de industrie en een strenger migratiebeleid.Tussen al die bedrijven door heeft de premier nog tijd gevonden om zijn kijk op economie in een boekje te gieten: ‘Over welvaart’. Het vormt een triptiek met zijn eerdere essays ‘Over identiteit’ en ‘Over woke’, want het postmodernisme heeft ons denken over zowel identiteit als economie verziekt, claimt hij.‘De toestand is existentieel’, zegt premier Bart De Wever over zowel de Europese industrie als de Belgische overheidsfinanciën. En toch is hij niet alleen zijn zwartgallige zelve. ‘Als we onze identiteit en ons geloof in welvaartscreatie en innovatie herwinnen, is niets verloren.’Na één jaar in de Wetstraat 16 zit Bart De Wever op het toppunt van zijn macht en aanzien, in Vlaanderen, Wallonië en ver daarbuiten. Dankzij zijn houdini-act in het Euroclear-dossier, zijn verbale overmacht en de rechtsere wind die over het continent waait, zet de N-VA'er vandaag de toon over een Europa met meerdere snelheden, de redding van de industrie en een strenger migratiebeleid.Tussen al die bedrijven door heeft de premier nog tijd gevonden om zijn kijk op economie in een boekje te gieten: ‘Over welvaart’. Het vormt een triptiek met zijn eerdere essays ‘Over identiteit’ en ‘Over woke’, want het postmodernisme heeft ons denken over zowel identiteit als economie verziekt, claimt hij.‘Kom binnen, en gelieve uw jas niet aan mijn aquila (de Romeinse standaard die De Wever liet maken voor zijn derde verkiezingsoverwinning in Antwerpen, red.) te hangen. Jim Ratcliffe (de eigenaar van het chemiebedrijf Ineos, red.) heeft dat onlangs gepresteerd en het was zijn beste dag niet.’Het is De Wever ten voeten uit: geenszins verhult hij dat zijn kantoor in de aanloop naar de industrietoppen van deze week een duiventil voor CEO's en lobbyisten was. En voor het eerst deze legislatuur ook voor De Tijd, voor een gesprek over het kachelende Europa, de erfenis van de groenen, het economische bilan van Arizona en bloemen op zijn graf.Wat kwam Ratcliffe doen? Project One, de nieuwe ethaankraker in de Antwerpse haven, staat toch niet op de helling?Bart De Wever: ‘Nee. Het is nog altijd de enige nieuwe petrochemische kraker die in aanbouw is in Europa. In de Verenigde Staten staan er 14 in de steigers. De oorzaak kent u: gas en elektriciteit zijn sinds de oorlog in Oekraïne vele malen duurder, Europa drijft de CO₂-prijs op en in het emissiehandelssysteem ETS zijn steeds minder emissierechten gratis. Dat leidt tot een eindeloze lijst sluitingen, waardoor we in heel Europa al 10 procent van onze productiecapaciteit kwijt zijn.’Waarom is de petrochemie zo belangrijk?De Wever: ‘Het is de basis van alles. Hoe kan je spreken over strategische autonomie zonder chemie? Dan maak je niets meer en word je voor alles afhankelijk van de VS en China. En in het geval van China is dat pure diefstal. Laatst probeerde ik een bedrijfsleider ervan te overtuigen een investering niet in China te doen, maar in Antwerpen. Ik had een portfolio gemaakt van wat mogelijk is op het vlak van innovatiesteun. Maar dat kon geenszins op tegen de lage kosten in China, waar ze met gratis concessierechten zwaaien om overproductie te faciliteren. Toen ik zei dat ik in Alden Biesen (waar donderdag een Europese top plaatsvond over de industrie, red.) een hartig woordje ging spreken over het afschermen van onze markt voor oneerlijke concurrentie, zei hij: ‘Dan gaan we de investering waarschijnlijk niet doen.’ Niet in China én niet in Europa. Het kan zo niet verder.’Het afschermen van onze markt klinkt als protectionisme. Europe first.De Wever: ‘Nee, dank u. Dat is andermans dommigheid kopiëren. First in Europe, daar ben ik het wél mee eens. Maar als we het hele denken over strategische autonomie ombuigen naar het binnentrekken van de volledige waardeketen, dan gaan we heel veel geld uitgeven om weinig te bereiken. Ten eerste is het een illusie dat we ooit zoals Taiwan met zijn chips gaan worden. Daarnaast is het ook niet nodig om elk onderdeel van een product zelf te maken als je onmisbaar bent in de waardeketen.’‘Maar ik weet vanwaar dat gedachtegoed komt, hoor. Er zijn spelers in Europa (De Wever bedoelt de Fransen, red.) die in een protectionistische economie kansen zien om weer een empire te worden en hun producten aan iedereen op te dringen. Maar ik geloof niet in een Europa van empires, zoals in de 19de eeuw. En ik heb zeker geen behoefte aan een nieuwe daddy.’Wat moet er dan wel gebeuren?De Wever: ‘Op de informele top in Alden Biesen was er een grote eensgezindheid over het aanpakken van de energiekosten, het vereenvoudigen van regelgeving en het beschermen van onze markt tegen oneerlijke handelspraktijken. In maart komt de Europese Commissie met een roadmap om die eensgezindheid te vertalen in beleid. Als wat daar is uitgesproken bewaarheid wordt, dan zullen we er achteraf op terugkijken als een historische top. Maar the proof of the pudding will be in the eating.’‘Dat is uiteraard een proces dat tijd gaat kosten. Vandaar mijn pleidooi om sneller vooruit te gaan met de landen die willen, bijvoorbeeld de Benelux. Daarnaast denk ik dat de petrochemie- en staalsector nu ‘gebaild’ (financieel gered, red.) moeten worden. Of anders is het binnen vijf jaar ook gedaan met onze defensie-industrie.’Staatssteun dus.De Wever: ‘Ideologisch ben ik daartegen, maar de realiteit is gewoon dat onze welvaart onderuitgehaald wordt als we het in deze omstandigheden niet doen. Vanzelfsprekend moet eender welke steun gebeuren op een slimme manier. Geen kosten op het sterfhuis, maar zuurstof voor groei. Dat is evident.’Doorgaans winnen dan de landen met de diepe zakken.De Wever: ‘De lege zakken, bedoel je. Want zeker de Fransen hebben er een handje van weg om met geld dat ze niet hebben te smijten om investeringen aan te trekken, die wij dan rateren. Maar dat mag het dus niet worden. Er moet een level playing field komen, want anders voeren we een handelsoorlog tegen elkaar.’En wat met de klimaatambities? De Wever: ‘De klimaatambities laten vallen is niet realistisch. Sommige bedrijven zitten al te ver in de transitie en zouden pijn lijden. En het zou in verschillende regeringscoalities - ook in de mijne - een wereldoorlog veroorzaken. Maar ik denk dat iedereen het er wel over eens is dat we onze doelstellingen en tijdschema's opnieuw tegen het licht moeten houden. Want als decarbonisatie leidt tot de-industrialisatie, wordt de wereld nog altijd warmer en worden wij armer. Iedereen die op een normale manier denkt over welvaart, groei en innovatie, heeft dat begrepen. Behalve de groenen, die ideologisch verloren zijn.’Wanneer wordt het taboe op Russisch gas doorbroken? Op spreken met de Russische president Vladimir Poetin over het opnieuw opendraaien van de kraan? U alludeerde er al eens op tijdens een lezing in Bozar.De Wever: ‘Ik heb daar mijn eeuwige fout gemaakt: stel mij een vraag en ik antwoord erop. Dat is een van de redenen waarom ik bijna geen interviews geef.’Om u tegen uzelf te beschermen?De Wever: ‘Ja, dat is zo. Mijn zwakte is dat ik onmogelijk terughoudend kan zijn in mijn train of thought. Zodra die trein vertrokken is, rijden alle wagons buiten. Kijk, in de coulissen van de Europese politiek wordt al een tijdje duidelijke taal gesproken over de onhoudbaarheid van de huidige situatie. Wij betalen een oorlog die militair vermoedelijk niet kan worden gewonnen (de oorlog in Oekraïne, red.), onze industrie wordt elke dag kwetsbaarder door crazy energieprijzen en intussen worden de VS rijker van de verkoop van wapens en vloeibaar gas en profiteren de Chinezen van goedkope fossiele brandstoffen uit Rusland. Maar wie zit er niet aan de tafel? Europa. Iedereen beseft dat, maar het ligt te gevoelig tegenover de Oekraïners om het uit te spreken.’Hoe zou Europa Poetin kunnen overtuigen om aan tafel te zitten?De Wever: ‘Welja, dat is het probleem: wij kunnen alleen maar lievemoederen. ‘Speak softly and carry a big stick’, zei Theodore Roosevelt. Maar wij hebben geen big stick. Dus moeten we onze defensie en onze oostgrens versterken, want Poetin kan nooit meer vertrouwd worden. Maar we hebben wel iets om over te spreken: we hebben onze markt en er staan in Brussel ook nog wat centjes op de rekening (De Wever bedoelt de geïmmobiliseerde tegoeden bij de effectenreus Euroclear, die de Europese Commissie wou aanwenden voor een herstellening aan Oekraïne, wat De Wever weigerde, red.).’U had de Russen moeten laten betalen voor de herstellening aan Oekraïne in plaats van de Europese belastingbetaler, vindt PS-voorzitter Paul Magnette.De Wever: ‘Ik weet niet wat er met hem scheelt. Hij was de enige in de hele Kamer die bleef vinden dat we de Russische tegoeden moesten aanslaan. Gelukkig heeft Pierre-Yves Dermagne (PS) finaal wel gezegd dat zijn fractie akkoord ging met mijn positionering.’ Internationaal trekt u aan de kar, maar in eigen land maakt u geen vaart. Na één jaar is de energiekorting voor grote verbruikers nog altijd niet ingevoerd, wacht de offshorewindsector op een nieuwe aanbesteding, en op nucleair vlak...De Wever: ‘Hoho, rustig. De energiekorting is klaar. En voor we verdere stappen konden zetten met offshore, moesten we eerst wel het energie-eiland - een erfenisje van Tinne Van der Straeten (Groen) met fantastische opbrengsten (De Wever is sarcastisch, red.) en onderschatte kosten - tot redelijke proporties herleiden. Die aanbesteding komt er nu aan, maar het zal u niet ontgaan zijn dat al dat soort projecten in Europa faalt.’‘Begrijp me niet verkeerd: ik ben voor de groene transitie. Maar ze is pokkeduur. De Noordzeetop was op dat vlak een eyeopener. Op het podium stonden Friedrich Merz (Duitse bondskanselier,