birgun.net · Feb 22, 2026 · Collected from GDELT
Published: 20260222T080000Z
Dr. Nilüfer Ustael - TTB Merkez Konseyi Üyesi İstanbul Kadıköy’de bugün buluşacak hekimler yalnızca kendi haklarını değil, sağlık hizmetinin kamusal niteliğini savunmak için bir araya geliyor. Çünkü bugün tartışılan mesele, muayenehanelere getirilen kotalardan, yıllık ruhsat harçlarından ya da sağlık turizmi alanındaki yeni düzenlemelerden ibaret değildir. Mesele, hekimliğin mesleki bağımsızlığının sistemli biçimde tasfiye edilmesidir.“Sağlık planlaması” adı altında muayenehanelere kota uygulanması, ruhsat harçlarının yıllık ve artan oranlarla alınması, serbest hekimliğin ekonomik olarak sürdürülemez hale getirilmesi; bunların hiçbiri teknik düzenleme değildir. Bunlar, sağlık alanında küçük ve bağımsız üreticiyi tasfiye edip alanı merkezileştirme hamleleridir. Sağlık hizmeti, kamu yararı için düzenlenen bir alan olmaktan çıkarılmakta; sermaye birikim rejiminin bir alt sektörüne dönüştürülmektedir.Bu çerçevede USHAŞ’ın sağlık turizmi alanındaki rolü yalnızca “koordinasyon” değildir.Devlet eliyle kurulan ve piyasa aktörü gibi davranan bir yapı, sağlık turizmi alanında kârı maksimize edecek şekilde konumlanırken; serbest çalışan hekim, potansiyel bir rakip olarak görülmektedir. Bu alandan serbest hekimleri uzaklaştırmak için Türkiyede hekimlok yetkisi olan hekime yetki belgesi alma zorunluluğu USHAŞ ve heatlty Türkiye uyeliklerine fahiş zamlar, bürokratik engeller yaratmaktadır. Sağlık turizmi, hastaların tedavi hakkı üzerinden değil; küresel dolaşan sermayenin getirisi üzerinden tanımlanmaktadır. Böylece sağlık, sınır aşan bir yatırım kalemine; hekim ise bu yatırımın taşeron unsuruna indirgenmektedir.***Kamuda çalışan hekimlerin durumu da farklı değildir. Dünyada eşi benzeri zor bulunan bir üretim baskısı altında, beş dakikada bir hasta bakmaya zorlanan hekim, nitelikli sağlık hizmeti sunmakla performans puanı arasında sıkıştırılmaktadır. Hasta yararı tartışmalı bir hız rejimi, “verimlilik” adı altında dayatılmaktadır. Maaşını hangi kalemden, hangi ölçüte göre aldığını bilmeyen; sabit ve güvenceli gelir yerine performans kırıntılarına mahkûm edilen hekim, sistematik bir belirsizlik içinde çalışmaktadır. Bu, yalnızca ekonomik bir sorun değildir; bu, emek rejiminin bilinçli bir yeniden tasarımıdır.Bir yanda performansla disipline edilen kamu hekimi; diğer yanda özel hastanelerin kâr maksimizasyon zincirine bağlanan ücretli hekim. İki uçta da ortak olan şey şudur: Mesleki özerkliğin aşınması.Hekimin çalışma mekânları dahi bu yalnızlaştırma stratejisinin parçası haline getirilmiştir.AVM mantığıyla tasarlanmış, ortak alanı ve mesleki dayanışma zemini bulunmayan hastaneler; tek başına bırakılmış aile hekimliği birimleri; kantini, sohbet alanı, kolektif tartışma zemini olmayan yapılar… Hekim, bilinçli biçimde kolektif bir özne olmaktan çıkarılmakta; bireysel sözleşmelerle bağlı, dağınık ve savunmasız bir emek gücüne dönüştürülmektedir.***Bununla eş zamanlı olarak hak savunucusu meslek örgütlerinin kriminalize edilmesi, eleştirel sözün “tehdit” gibi gösterilmesi de tesadüf değildir. Meslek örgütü zayıfladığında, hekim yalnız kalır. Hekim yalnız kaldığında, pazarlık gücü düşer. Pazarlık gücü düştüğünde ise sağlık piyasası için daha uysal, daha esnek, daha yönetilebilir bir emek ortaya çıkar.Bu tablo, yalnızca bir sağlık politikası tercihi değildir. Bu, neoliberal bir devlet aklınınürünüdür. Devlet, düzenleyici olmaktan çıkarak piyasa kurucu ve piyasa oyuncusu haline gelmiş; kamu yararı yerine sermaye birikimini önceleyen bir sağlık rejimi inşa etmiştir.Sağlık hakkı, yerini “sağlık hizmeti satın alma kapasitesi”ne bırakırken; hekimlik, bir meslek olmaktan çok performans ölçülen bir hizmet sektörüne indirgenmiştir.***Oysa hekimlik, yalnızca teknik bir faaliyet değildir. Hekim ile hasta arasındaki ilişki, piyasa sözleşmesinden farklıdır; etik bir yükümlülük, toplumsal bir sorumluluk ve kamusal bir güven ilişkisi içerir. Mesleki bağımsızlık olmadan, tıbbi kararın etik temeli zayıflar. Kota ile, performans baskısıyla, kâr hedefiyle kuşatılmış bir ortamda hekimin özgür klinik kararı da risk altındadır.Kadıköy’de yükselecek itiraz, yalnızca hekimlerin ekonomik talepleri değildir. Bu itiraz,sağlığın metalaştırılmasına; emeğin parçalanmasına; kamusal aklın piyasaya teslim edilmesine karşıdır. Mesleki bağımsızlık talebi, aslında toplumun nitelikli ve eşit sağlıkhizmeti talebidir. Hekim sustuğunda yalnızca bir meslek zayıflamaz. Toplumun sağlığı da zayıflar.