Hà Nội đề xuất mở trường chuyên từ THCS - Cơ hội bứt phá hay áp lực sớm ?

baomoi.com · Feb 26, 2026 · Collected from GDELT

Full Article

Phát hiện nhân tài sớm nhưng nỗi lo cuộc đua thi cử quay lạiĐề xuất thành lập trường chuyên từ bậc THCS được đưa ra trong bối cảnh Hà Nội mong muốn mở rộng hệ thống trường công lập chất lượng cao và tạo nguồn học sinh mũi nhọn cho chiến lược phát triển đô thị. Nếu được thông qua, mô hình này được kỳ vọng giúp phát hiện sớm học sinh có năng khiếu, đồng thời tạo môi trường học tập chuyên sâu ngay từ những năm đầu của bậc trung học.Thực tế, mô hình tương tự từng tồn tại khi Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam tuyển sinh từ lớp 6 và thu hút lượng hồ sơ rất lớn. Do chỉ tiêu hạn chế, phụ huynh và học sinh phải cạnh tranh bằng học bạ và các bài đánh giá năng lực. Tuy nhiên, việc tuyển sinh bậc THCS sau đó dừng lại khi quy định chỉ cho phép trường chuyên tồn tại ở cấp THPT.Mô hình được kỳ vọng phát hiện sớm học sinh năng khiếu và tạo môi trường học tập chuyên sâu từ bậc THCSDù vậy, mong muốn khôi phục mô hình vẫn nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận phụ huynh với kỳ vọng con được học trong môi trường tốt, phát triển năng lực sớm và có lợi thế khi bước vào các kỳ thi học sinh giỏi hoặc tuyển sinh THPT chuyên.Phụ huynh Nguyễn Thu Yến (phường Ba Đình) cho biết chị ủng hộ việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu từ sớm nếu chương trình được thiết kế nhẹ nhàng, giúp các con học theo sở trường thay vì chạy theo thành tích. Tuy nhiên, chị cũng bày tỏ lo ngại việc mở trường chuyên ở bậc THCS có thể làm gia tăng áp lực thi cử và học thêm từ cuối cấp tiểu học, khiến nhiều gia đình rơi vào cuộc đua luyện thi sớm.Theo phụ huynh này, điều quan trọng không phải là học trường chuyên hay không mà là môi trường học tập giúp học sinh phát triển cân bằng, giữ được hứng thú học tập và có thời gian trải nghiệm đúng với lứa tuổiBên cạnh kỳ vọng, trên các trang mạng xã hội những tranh luận về hệ chuyên tiếp tục được đặt ra. Từ trải nghiệm cá nhân, nick name Giang Tran Duc từng học chuyên và có nhiều thế hệ trong gia đình theo mô hình này cho rằng, môi trường chuyên mang lại lợi thế về bạn học giỏi, giáo viên tốt và sự quan tâm của nhà trường; học sinh đội tuyển có thể được giảm tải một số môn để tập trung vào thế mạnh. Tuy nhiên, cuộc đua thi chuyên ngày càng nặng luyện thi và học thêm, khiến nhiều học sinh học để thi hơn là học vì đam mê, dễ mất cân bằng phát triển và hạn chế sáng tạo do quen luyện dạng. Thậm chí, thiên về luyện đội tuyển và thành tích thi học sinh giỏi hơn là phát triển chiều sâu học thuật.Theo quan điểm này, lợi thế chỉ thực sự rõ khi học sinh đam mê và theo đuổi nghiên cứu đúng lĩnh vực; nếu chuyển hướng, việc học lệch có thể khiến các em thiếu kiến thức xã hội và kỹ năng sống.Từ góc độ quản lý trường chuyên, cô Cao Thị Lan Thanh - Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Phan Bội Châu cho rằng nếu triển khai phù hợp, mô hình chuyên ở bậc THCS có thể giúp học sinh hình thành nền tảng tư duy tốt hơn trước khi bước vào giai đoạn học chuyên sâu và tham gia các sân chơi học thuật lớn ở bậc THPT.Theo cô Lan Thanh, việc học chuyên phải dựa trên sở trường và sự phát triển tự nhiên của học sinh, không nên ép các em theo khuôn mẫu cứng nhắc.Tránh luyện thi sớm để giữ mục tiêu phát triển toàn diệnỞ góc độ chính sách, PGS Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tâm lý giáo dục nhận định trường chuyên mang lại lợi ích rõ ràng như môi trường học tập chuyên sâu, phát triển tư duy logic và tạo động lực cạnh tranh tích cực giữa học sinh giỏi. Điều kiện học tập, ngoại ngữ và công nghệ tại các trường này thường tốt hơn, góp phần hỗ trợ học sinh đạt thành tích cao.Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo việc chuyên môn hóa sớm có thể khiến học sinh chưa kịp khám phá sở thích đã phải tập trung vào một lĩnh vực, dễ dẫn đến thiếu trải nghiệm thực tế và kỹ năng sống. Áp lực từ kỳ vọng gia đình và xã hội cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý học sinh và làm giảm cơ hội phát triển toàn diện.Chuyên gia cảnh báo chuyên môn hóa sớm ở THCS cần thận trọng để tránh luyện thi và lệch mục tiêu giáo dụcÔng Phạm Mạnh Hà cho rằng, việc đầu tư mạnh cho trường chuyên có thể làm gia tăng bất bình đẳng khi nhiều gia đình phải luyện thi từ sớm, trong khi nguồn lực dành cho giáo dục phổ thông đại trà còn hạn chế. Các nghiên cứu và thực tế cho thấy trường chuyên tạo lợi thế học tập nhưng không bảo đảm thành công vượt trội về nghề nghiệp; thành công vẫn phụ thuộc nhiều vào năng lực cá nhân, trải nghiệm và cơ hội.Trong khi đó, ở góc độ quản lý nhà trường, vấn đề không chỉ nằm ở tác động xã hội của mô hình chuyên mà còn ở cách tổ chức tuyển sinh và triển khai để bảo đảm đúng mục tiêu đào tạo. Theo cô Cao Thị Lan Thanh, để phát triển hệ chuyên đúng hướng thì điều quan trọng là tuyển sinh cần phù hợp với mục tiêu đào tạo. Nếu triển khai trường chuyên ở bậc THCS, phương thức tuyển sinh cũng phải đổi mới tương ứng, tránh sử dụng hoàn toàn thước đo kiến thức đại trà để đánh giá học sinh năng khiếu. Đồng thời, sự chuẩn bị về đội ngũ giáo viên, chương trình và cơ sở vật chất được xem là điều kiện then chốt để mô hình chuyên hoạt động hiệu quả, tránh tình trạng triển khai hình thức hoặc tạo áp lực không cần thiết cho học sinh.Vị Hiệu trưởng cho rằng thách thức lớn hiện nay là cân bằng giữa đào tạo mũi nhọn và yêu cầu giáo dục toàn diện của chương trình giáo dục phổ thông mới, vốn đề cao tính thực tiễn. Ở các môn khoa học tự nhiên như: vật lý, hóa học, sinh học, việc gắn kiến thức với thực tế tương đối thuận lợi; tuy nhiên, với những lĩnh vực khác, yêu cầu này khó hơn, trong khi học sinh THCS có thể chưa đủ nền tảng và độ chín nhận thức để theo đuổi chuyên sâu nếu không được tổ chức dạy học phù hợp.Một số chuyên gia giáo dục cũng cho rằng, việc Hà Nội xem xét triển khai lớp chuyên THCS có thể trở thành bước đi chiến lược, đặc biệt khi gắn với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của chương trình giáo dục phổ thông mới, cũng như các phương pháp dạy học hiện đại như STEM, giải quyết vấn đề thực tiễn. Tuy nhiên, nguy cơ luyện thi sớm và chạy theo thành tích vẫn là thách thức lớn, cùng với bài toán công bằng giáo dục giữa các khu vực và nhóm học sinh khác nhau nếu thiếu cơ chế hỗ trợ phù hợp.Mở trường chuyên từ bậc THCS có thể giúp phát hiện, bồi dưỡng nhân tài sớm nếu triển khai đúng hướng. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi giảm áp lực thi cử, bảo đảm công bằng và tạo môi trường để học sinh phát triển đúng năng lực, nuôi dưỡng đam mê, qua đó đóng góp vào nguồn nhân lực chất lượng cao.Thu Hằng/VOV.VN