Gen Z Việt Nam : Khát vọng phụng sự xã hội trong kỷ nguyên mới

baovanhoa.vn · Feb 19, 2026 · Collected from GDELT

Full Article

VHO - Trong kỷ nguyên số và hội nhập, thế hệ Gen Z Việt Nam đang nổi lên như một lực lượng công dân tích cực với khát vọng mãnh liệt phụng sự xã hội. Sinh ra khi đất nước đã phát triển ổn định, Gen Z (những người sinh khoảng 1997–2012) may mắn không phải lo “cơm áo gạo tiền” như cha anh, nên họ hướng mối quan tâm nhiều hơn tới các vấn đề xã hội, đất nước. Họ dám nghĩ khác, mơ lớn và sẵn sàng dấn thân hành động vì cộng đồng bằng bản lĩnh, tri thức và lòng nhân ái. Từ ý thức công dân thời đại số đến những việc làm cụ thể trên nhiều lĩnh vực – giáo dục, môi trường, khởi nghiệp, văn hoá, hoạt động quốc tế – Gen Z đang chứng tỏ vai trò của một thế hệ công dân toàn cầu đầy trách nhiệm, đồng thời đối mặt với không ít thách thức trên hành trình cống hiến. Bài viết này có tính chất khái quát nhận thức và vai trò công dân của Gen Z Việt, điểm qua những đóng góp cụ thể của họ trong xã hội và phân tích những rào cản, áp lực cũng như đề xuất giải pháp “tiếp lửa” để Gen Z vững bước phụng sự cộng đồng.Trương Chấn Sang nhận giải thưởng "Thanh niên sống đẹp" toàn quốc năm 2023Gen Z - Công dân thời đại số giàu ý thức xã hội Lớn lên cùng internet, smartphone và mạng xã hội, Gen Z Việt Nam chính là thế hệ công dân số tiêu biểu. Tỷ lệ người trẻ sử dụng internet ở Việt Nam rất cao – tới 90% ở nhóm 14–15 tuổi – cho thấy Gen Z được tiếp cận kho tri thức khổng lồ và kết nối với thế giới từ rất sớm. Nhờ đó, họ có tầm nhìn bao quát hơn về các vấn đề toàn cầu và sẵn sàng tiếp thu quan điểm mới mẻ. Trưởng thành trong môi trường đa văn hóa trực tuyến, Gen Z rèn luyện được tư duy cởi mở, chấp nhận và bảo vệ sự khác biệt, dễ dàng hòa nhập nhóm quốc tế. Với tri thức, bản lĩnh và tinh thần luôn hướng về phía trước, Gen Z đang dần khẳng định vai trò là thế hệ công dân toàn cầu, những người có khả năng tạo ra thay đổi tích cực trên thế giới. Thay vì ngồi mơ mộng, họ đã chọn hành động từ hôm nay để biến ước vọng thành hiện thực.Quan trọng hơn, Gen Z Việt ý thức sâu sắc về trách nhiệm xã hội. Nếu các thế hệ trước vì nhiều lý do khác nhau có xu hướng lo cho gia đình và bản thân, thì Gen Z đã chuyển giao tính trách nhiệm từ phạm vi gia đình ra toàn xã hội. Nhiều bạn trẻ quan tâm đến các giá trị cộng đồng và ý nghĩa công việc hơn là lợi ích vật chất đơn thuần. Họ mong muốn công việc mình làm mang lại giá trị cho xã hội, thể hiện được cái tôi và đam mê cống hiến. Theo chuyên gia giáo dục Vũ Thu Hương, Gen Z không chịu áp lực mưu sinh nặng nề nên “công việc với họ không chỉ để kiếm sống mà đôi khi còn mong muốn mang lại ý nghĩa và đóng góp vào những giá trị xã hội”. Thực tế, ngày càng nhiều bạn trẻ chọn những doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội, quan tâm môi trường, cộng đồng khi tìm việc làm, dù có thể phải hy sinh lợi ích cá nhân. Điều đó cho thấy khát vọng “sống có ích” của thế hệ này – họ đề cao mục đích và lý tưởng trong mọi lựa chọn. Gen Z cũng nổi bật bởi tiếng nói thẳng thắn và bản lĩnh thể hiện quan điểm. Được tiếp xúc với mạng xã hội từ sớm, họ không ngần ngại bày tỏ suy nghĩ, sẵn sàng “lên tiếng, dám nói ra những điều họ thấy là sai trái” để thức tỉnh cộng đồng. Tinh thần trách nhiệm xã hội của Gen Z hiện diện từ những hành vi nhỏ hàng ngày. Chẳng hạn, nhiều bạn trẻ có ý thức bảo vệ môi trường: họ chọn đi xe đạp hoặc xe điện, mang bình nước cá nhân thay vì dùng đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn..., những thay đổi nhỏ nhưng tạo thói quen xanh, góp phần gìn giữ Trái Đất. Khi chứng kiến bất công, người trẻ Gen Z sẵn sàng lên tiếng trên mạng xã hội, tham gia các chiến dịch ký tên hay kêu gọi ủng hộ cho nạn nhân, thể hiện rõ chính kiến trước các vấn đề nóng của xã hội. Họ cũng tích cực trong các phong trào thiện nguyện: từ hiến máu nhân đạo, cứu trợ đồng bào lũ lụt đến phát cơm từ thiện…, ở đâu cũng thấy màu áo xanh tình nguyện của Gen Z. Không những thế, thế hệ Z còn năng động, sáng tạo và cầu tiến. Họ tận dụng lợi thế công nghệ để học hỏi, tích lũy kiến thức và kỹ năng mới không ngừng. Nhiều bạn say mê nghiên cứu khoa học, tham gia các cuộc thi sáng tạo kỹ thuật, ứng dụng công nghệ để giải quyết vấn đề xã hội. Chuyên gia Vũ Thu Hương cho biết Gen Z đã có những sáng chế khoa học đáng ghi nhận, theo đuổi lối sống trách nhiệm và “khát vọng xây dựng một xã hội khỏe mạnh hơn”. Ví dụ, tại cuộc thi “Solve for Tomorrow”, các sinh viên Gen Z chế tạo thiết bị hỗ trợ di chuyển cho người cao tuổi, nhằm tri ân thế hệ đi trước và nâng cao chất lượng sống cho họ. Có thể thấy, người trẻ hôm nay luôn ấp ủ hoài bão lớn: họ biết ơn thành quả cha ông và muốn tiếp nối bằng những hành động, ý tưởng cụ thể để xây dựng đất nước tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, bước vào thời đại số cũng đặt ra không ít thách thức cho Gen Z. Sự bùng nổ của internet và mạng xã hội vừa là cơ hội, vừa tiềm ẩn mặt trái. Nhiều người trẻ dễ bị cuốn vào “thế giới ảo”, sa đà mạng xã hội hay trò chơi trực tuyến quá mức. Các khảo sát cho thấy tỷ lệ “nghiện net” đang gia tăng và gây tác hại không nhỏ: thăng hoa trong thế giới ảo nhưng xuống dốc về tinh thần, thể chất ở đời thực. Một bộ phận Gen Z cũng có nguy cơ tiếp nhận thông tin chưa chọn lọc, dễ bị ảnh hưởng bởi luồng quan điểm sai lệch trên không gian mạng. Chính vì vậy, việc định hướng, trang bị kỹ năng số cho giới trẻ là rất cần thiết. Theo bà Nguyễn Phương Linh – Viện trưởng Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD), thay vì chỉ coi thanh thiếu niên là đối tượng thụ hưởng, chúng ta cần nhìn nhận họ “có tiếng nói, có góc nhìn và năng lực góp phần xây dựng một không gian số lành mạnh, an toàn”, và rằng Gen Z xứng đáng được tin tưởng, trao quyền đồng hành đúng cách. Nói cách khác, người lớn cần lắng nghe, thấu hiểu và dẫn dắt Gen Z trong hành trình trưởng thành thời đại số, thay vì áp đặt hay bỏ mặc. Gia đình, nhà trường và xã hội phải chung tay làm “vắc-xin số” bảo vệ người trẻ trước rủi ro online, đồng thời tạo điều kiện để họ phát huy tiếng nói và vai trò công dân số một cách tích cực. Bên cạnh đó, Gen Z cũng đối mặt với những hạn chế của bản thân tuổi trẻ. Do sinh ra trong điều kiện đủ đầy hơn, một số bạn có “cái tôi” cá nhân cao, thích khẳng định mình nhưng lại thiếu trải nghiệm để nhìn xa trông rộng. Sự nóng vội và bồng bột đôi khi khiến một bộ phận người trẻ hành động hấp tấp, thiếu cân nhắc, dễ nản lòng khi gặp khó khăn. Nhiều nhà tuyển dụng cho rằng kỹ năng mềm của lao động Gen Z còn yếu – họ giao tiếp kém, thiếu kỹ năng hợp tác và giải quyết vấn đề – do đó chưa tạo được niềm tin về hiệu suất công việc. Một số bạn trẻ khác rơi vào “ảo tưởng” với hào quang trên mạng, chạy theo “bão like” mà xao nhãng giá trị thực. Tất cả những điều này đặt ra yêu cầu Gen Z cần rèn luyện nhiều hơn về bản lĩnh, kỹ năng sống và tinh thần cầu thị. Dù còn không ít khuyết điểm màu sắc “tuổi đôi mươi”, thế hệ Z có thể trưởng thành hơn qua từng trải nghiệm, nếu được định hướng và tự nỗ lực hoàn thiện. Quan trọng là xã hội trao cho họ niềm tin và cơ hội, bởi lẽ “khi Gen Z sống có trách nhiệm xã hội, xem đó là mục tiêu phấn đấu rõ ràng, các bạn sẽ làm mọi việc nhiệt tình, vượt qua khó khăn dễ dàng hơn… và chắc chắn đến một thời điểm nào đó, xã hội sẽ công nhận giá trị của các bạn”.Gen Z tiên phong cống hiến trên mọi lĩnh vực Tinh thần trách nhiệm và khát vọng phụng sự cộng đồng của Gen Z Việt Nam được thể hiện sinh động qua những hành động cụ thể trải rộng nhiều lĩnh vực. Từ giáo dục, thiện nguyện, bảo vệ môi trường cho đến khởi nghiệp, văn hoá, hoạt động quốc tế, dấu ấn Gen Z đều đang hiện hữu. Họ không “nói suông” về lý tưởng mà nhập cuộc, dẫn đầu trong các phong trào xã hội bằng sức trẻ sáng tạo và nhiệt huyết. Xung kích tình nguyện vì cộng đồngMột trong những hình ảnh đẹp nhất về Gen Z chính là màu áo xanh tình nguyện tỏa khắp mọi miền. Nhiều bạn trẻ đã chọn cống hiến tuổi thanh xuân cho các hoạt động thiện nguyện, giúp đỡ cộng đồng một cách vô tư và kiên trì. Họ tham gia chiến dịch Mùa hè xanh, Xuân tình nguyện, hiến máu nhân đạo, tiếp sức mùa thi… – những phong trào đã trở thành truyền thống của thanh niên Việt Nam, nay được Gen Z tiếp nối mạnh mẽ. Đặc biệt, tinh thần dấn thân của Gen Z còn vươn ra xuyên biên giới, thể hiện ở xu hướng tham gia tình nguyện quốc tế ngày càng phổ biến. Với lợi thế ngoại ngữ và kỹ năng hội nhập, nhiều sinh viên, học sinh Gen Z đã xách ba lô lên đường đến các vùng đất xa xôi để giúp đỡ cộng đồng quốc tế. Theo báo Thế Giới & Việt Nam, trong 5 năm gần đây có hơn 500 bạn trẻ Việt tham gia các chương trình tình nguyện quốc tế thông qua tổ chức như AIESEC Vietnam. Con số này không ngừng tăng khi ngày càng nhiều người trẻ mong muốn trải nghiệm và cống hiến vượt ngoài biên giới. Không còn là những chuyến “du lịch thiện nguyện” đơn thuần, các chương trình hiện nay được chuẩn bị bài bản, chuyên sâu. Người tham gia phải rèn kỹ năng, kiến thức và khả năng thích nghi đa văn hóa mới có thể đóng góp hiệu quả. Nội dung tình nguyện rất đa dạng: từ dạy học, bảo vệ môi trường, hỗ trợ y tế đến cứu trợ nhân đạo tại các nước đang phát triển. Những trải nghiệm đó giúp Gen Z trưởng thành vượt bậc – họ rèn luyện tư duy phản biện, giao tiếp liên văn hoá, giải quyết vấn đề – những kỹ năng mà nhà tuyển dụng toàn cầu đánh giá cao. Đồng thời, người trẻ Việt cũng xây dựng được những tình bạn hữu nghị xuyên lục địa, góp phần quảng bá hình ảnh năng động, nhân ái của thế hệ trẻ Việt Nam ra thế giới. Ngay tại trong nước, Gen Z cũng hăng hái xung phong đến những nơi khó khăn cần giúp đỡ. Ở các vùng sâu vùng xa, không khó để bắt gặp những bạn trẻ thành lập nhóm dạy học miễn phí, quyên góp sách vở, áo ấm cho trẻ em nghèo. Chẳng hạn, Trương Chấn Sang (SN 1997, Bình Dương) mồ côi từ nhỏ nhưng đã phấn đấu trở thành thầy giáo giỏi và mở lớp dạy tiếng Anh miễn phí cho học sinh nghèo quê hương. Sau khi tốt nghiệp đại học, Sang vừa dạy ở Nhà thiếu nhi, vừa đề xuất lập Câu lạc bộ tiếng Anh vì cộng đồng, đến nay đã dạy miễn phí cho hàng ngàn học viên có hoàn cảnh khó khăn. Không chỉ dạy chữ, thầy giáo trẻ này còn vận động gây quỹ hàng tỷ đồng để mua áo ấm, dụng cụ học tập tặng thiếu nhi vùng sâu, bảo trợ trẻ em mồ côi và tổ chức nhiều hoạt động thiệ